De Jonge Akademie

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

De drijfveren van Pieter Bruijnincx

23 september 2018

Waarom is iemand de wetenschap ingegaan? En waarom blijft die doorgaan in het onderzoek? We vragen het aan leden van De Jonge Akademie. 
Deze week: Pieter Bruijnincx

Foto Ivar Pel

In welk vakgebied ben je afgestudeerd?

Ik heb scheikunde gestudeerd in Utrecht, met een stage aan de University of Florida, en ben afgestudeerd op het gebied van de organische chemie en katalyse. Organische chemie is de kunst van het maken van moleculen en katalysatoren laten chemische reacties schoon en efficiënt verlopen. Katalyse is essentieel voor de productie van de zo wat alle brandstoffen, chemicaliën en materialen die we iedere dag gebruiken (meer dan 90% van de chemische omzettingsprocessen in de industrie kan niet zonder katalysator). Dit zal ook zo zijn wanneer we (hopelijk snel) al deze producten op een meer duurzame manier gaan maken. Katalyse zal dan ook een sleutelrol (moeten) gaan spelen als faciliterende technologie in de energie- en grondstoffentransitie waar we als maatschappij voor staan.

Werk je nog steeds in je vakgebied?

Ja zeker, ik ben in februari 2018 benoemd als hoogleraar duurzame chemie en katalyse in de onderzoeksgroep waar ik destijds mijn MSc-thesis en ook mijn promotieonderzoek heb gedaan. De cirkel is nu dus soort van rond, al is dat eigenlijk meer toeval dan opzet of planning. Tijdens mijn stage in Florida heb ik veel nagedacht over welke richting ik op wilde in de chemie en in de wetenschap (dat ik wilde promoveren, daar was ik wel uit). Uiteindelijk ben ik gaan promoveren in de groep waar ik ook was afgestudeerd, op een onderwerp dat wel compleet nieuw voor me was en me zeer uitdagend leek. In mijn promotieonderzoek heb ik toen nieuwe oxidatiekatalysatoren ontwikkeld die waren geïnspireerd op een bijzondere familie van enzymen. Dit nemen van de natuur als inspiratiebron voor het doen van chemie, wekte mijn interesse voor onderzoek op het grensvlak van de chemie en biologie. Ik ben na mijn promotie dan ook een postdoc gaan doen in het Verenigd Koninkrijk op het gebied van de chemische biologie en heb daar gewerkt aan de ontwikkeling van antikankermedicijnen.

Tijdens mijn postdoc kwam er de mogelijkheid om terug te keren naar Utrecht als tenure track universitair docent bij een andere onderzoeksgroep en daar te gaan werken aan het ontwikkelen van nieuwe omzettingsroutes en katalysatoren om biomassa om te zetten naar groene bouwstenen voor de chemische industrie. Deze kans om fundamenteel katalyseonderzoek te doen en daarmee mee te werken aan het verduurzamen en vergroenen van de chemische industrie, trok me erg aan. In deze positie heb ik veel samengewerkt met grote en kleine chemische bedrijven en heb ik gemerkt dat dit, mits goed georganiseerd, veel inspiratie en maatschappelijk relevant onderzoek kan opleveren. Recent was er dan de mogelijkheid om de laatste stap te zetten naar hoogleraarschap, toevallig in de onderzoeksgroep waar ik ook ben begonnen. Mijn groep werkt nu aan de ontwikkeling van allerhande katalysatoren en processen om chemische bouwstenen op een duurzame en circulaire manier te maken uit grondstoffen zoals biomassa, CO2 en afvalstromen.

Wat was je oorspronkelijke drijfveer om de wetenschap in te gaan?

Mijn oorspronkelijke drijfveer was echt die van alles-willen-weten. Ik was breed geïnteresseerd en vond het mooi dat je met kennis van de exacte wetenschappen de wereld om je heen beter kon begrijpen. Het mooie van scheikunde als vakgebied was daarbij nog dat je de wereld om je heen niet alleen kon bestuderen, maar er ook nog wat aan toe kon voegen. Na een dagje in het lab, had je een nieuwe verbinding of materiaal gemaakt, iets dat die ochtend nog niet bestond en waarvan je dan de hele wereldvoorraad in handen had, dat vond ik leuk. Uiteindelijk is het de mogelijkheid om je nieuwsgierigheid en honger naar kennis en diepgang te combineren met het hands-on experimentele werk, het maken van en het meten aan materie, om zo iets nieuws te creëren dat het vak van scheikundige (en van wetenschapper) zo mooi maakt.

Zijn deze drijfveren veranderd in de loop der jaren, bijvoorbeeld tijdens het promotietraject of in latere fases in je carrière?

Pure nieuwsgierigheid en de mogelijkheid om inhoudelijk bezig te zijn nog steeds de belangrijkste drijfveren, maar daar zijn in de loop van de tijd wel andere bijgekomen. Tijdens mijn promotietraject wilde ik niet alleen kennis opdoen, maar ik wilde ook een zo goed mogelijk boekje schrijven, het is toch je wetenschappelijke visitekaartje. Wat mij destijds ook erg motiveerde om te gaan promoveren, waren de mensen om me heen. Dat niveau van die oudere promovendi, die veel verder waren in kennis en vooral in begrip, daar was ik nog lang niet, maar wilde ik wel heen. De inspirerende omgeving en dat competitie-element motiveerden mij dus ook. Dat laatste, competitie, daar moet je ook wel een beetje van houden, want wetenschap is namelijk nogal competitief.

Later, in mijn rol als begeleider van onderzoek kwamen daar nog belangrijke drijfveren bij: het goed opleiden en begeleiden van mensen. Promovendi komen anders binnen dan dat ze vertrekken, ze groeien wetenschappelijk op en het is erg leuk om te kijken hoe je ze hierbij kunt helpen en motiveren om het maximale eruit te halen. Iets wat ik ook meer en meer belangrijk ben gaan vinden, is dat je met je onderzoek (en later ook in de rol die je krijgt in het uitdragen van wetenschap) bijdraagt aan maatschappelijke vragen en uitdagingen (in mijn geval nu het vergroenen en verduurzamen van de chemie).

Met het krijgen van een andere rol, veranderen er echter ook dingen. De pure opwinding, het yes!-gevoel dat een geslaagd experiment geeft, verdwijnt als je zelf niet meer in het lab staat, bijvoorbeeld. Ook komt in de drukte, de tijd om echt goed na te denken wel eens in het gedrang. Maar daar staat dan weer tegenover dat je bezigheden als PI vaak enorm divers zijn. Je ontmoet erg veel interessante mensen, bent internationaal bezig, omringt door allerlei culturen, bezig met slimme studenten, etc, dat maakt het werk bijzonder.

Komen je huidige en oorspronkelijke drijfveren overeen met die van collega’s? Indien niet, welke verschillen zijn er?

Liefde voor het vak, drang naar kennis en het willen delen van deze kennis zijn bij velen toch de primaire drijfveren. Niets menselijks is echter ook wetenschappers vreemd en competitiedrang, assertiviteit, eerzucht en carrière willen maken, spelen ook een rol, net zoals buiten de wetenschap. De balans ligt bij velen verschillend en vele wegen leiden naar Rome.

Denk je dat bepaalde drijfveren bepalend kunnen zijn voor het wel of doorgaan in de wetenschap van jonge onderzoekers?

Alles valt of staat zeker in het begin met nieuwsgierigheid, het echt willen weten. Een promovendus moet bereid zijn inhoudelijk diep te gaan. Even belangrijk is dat daarnaast dat je ook door moet kunnen zetten. Wetenschap is vaak ook een oefening in frustratie: experimenten die de moeite waard zijn, lukken niet meteen en je onderzoek gaat nooit helemaal zoals verwacht. Later komt hier nog bij dat beursaanvraag ook niet kunnen worden toegekend, dat de internationale competitie stevig is, etc. Dat alles maakt dat je allereerst echt intrinsiek gemotiveerd moet zijn, maar dat is niet voldoende. Je moet niet weg lopen voor competitie, ambitieus zijn en dan ook nog wel redelijk wat geluk hebben, om een plek te vinden binnen de wetenschap en om het uiteindelijk vol te kunnen houden. In die zin is het best een risicovol pad dat je bewandelt en het is belangrijk dat jonge mensen hier goed, maar ook zeker met een realistisch perspectief in begeleid worden.

Kunnen bepaalde drijfveren bepalend zijn voor een carrière in de wetenschap?

Intrinsieke motivatie, nieuwsgierigheid, en talent voor je vak vormen uiteraard de basis. Maar dan komt het verder aan op doorzettingsvermogen en een gezonde dosis ambitie. Als je dan de kansen grijpt wanneer je ze krijgt (bij dat laatste speelt een beetje geluk wel een rol), dan is de beloning een mooie: academici hebben het druk, maar vaak wel met leuke, uitdagende en gevarieerde dingen.

 


Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken